THY Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Bolat: “Havayolundan ‘Havacılık Grubuna’ dönüşeceğiz”

Türk Hava Yolları (THY), ikinci atılım döneminde 63 bin çalışanıyla hava yolu şirketinden küresel bir ‘Havacılık Grubu’na dönüşecek. Bunun için THY’ye bağlı şirketlerin insan kaynakları ve iş yapısı güçlendirilerek dünyanın çeşitli yerlerinde faaliyet göstermeleri sağlanacak. Böylece THY’nin gelirinin en az yarısı iştiraklerinden gelecek.

Halihazırda THY Anonim Ortaklığı’nın kârının üçte ikisi THY’den, üçte biri de iştiraklerden elde ediliyor. Bu yıl 400 uçağa çıkacak olan THY, 2023’ün sonunda 410 uçağa ulaşacak. Ancak 2023’e Lufthansa gibi her şeyiyle gelişen ve büyüyen bir “Havacılık Grubu” olarak girmek istiyor.

THY üst yönetimi ile yurt dışında yaklaşık bir hafta geçirdikten sonra kurumun gelecek projeksiyonu hakkında da çok şey öğrendim. THY Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Dr. Ahmet Bolat ile birlikte ABD’de 12. uçuş noktası olarak hizmete açılan Seattle hattının tanıtım programına katıldım. Uçakta bol bol sohbet ettik. Bolat ile Seattle’dan dönerken İstanbul’da 6-7 saat mola verdik ve gece yarısı Katar/Doha’ya uçtuk.

Ahmet Bolat ve THY ekibi ile Doha’ya uçtuk ve Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği – 78. IATA Genel Kurulu (AGM) ve Dünya Hava Taşımacılığı Zirvesi’ne katıldık. Geçen yıl Boston’da düzenlenen IATA Genel Kurulu’na THY adına katılım olmadı. THY, Doha’daki görüşme için kalabalık bir heyet ile yola çıktı. Nedenini IATA AGM’ye adım attığımda anladım. THY’nin 6 havayoluyla rekabet ettiğini ve Ahmet Bolat’ın girişimleriyle IATA Yönetim Kurulu’na yeniden girdiğini öğrendim. Dünyanın dört bir yanından yaklaşık 290 havayolunun IATA üyesi olduğu ve sadece 27’sinin yönetim kurulunda yer aldığı düşünüldüğünde, THY’nin 6 yıl boyunca boş bıraktığı koltuğuna geri dönmesi önemli.

THY Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Ahmet Bolat, yeni dönemde yurt dışında daha etkin bir strateji yürütmeyi hedefliyor. THY’nin en önemli iştiraki olan THY Teknik AŞ’yi global ölçekte daha etkin kılmak için güçlendirerek, yer hizmetleri şirketi TGS ve catering şirketi Turkish Do&Co’yu yurt dışına açmayı planlıyor. TGS’nin Dnata gibi yurtdışında pozisyon almasını istiyor. Turkish Do&Co’nun yemek alanında THY’ye kazandırdığı birçok ödülün ardından dünyada daha etkin olmasını diliyor. Ayrıca Flying Chiefs’in THY uçakları konusundaki farkındalığı nedeniyle gelecekte 300’e yaklaşan sayıyı 400’e çıkarmayı planlıyor. Ahmet Bolat’ın Seattle ve Doha’da bana yaptığı açıklamalar şöyle:

Geniş gövdeli bir düzleme ihtiyacınız var
Şu anda uçuşlarımızı artıramamamızın en önemli nedeni geniş gövdeli uçaklarımızın olmamasıdır. Airbus’tan aldığımız 25 artı 5’lik siparişimizin üzerine geçen ay 6 adet daha A350 satın aldık. Geniş gövde uçaklarımızı artırmaya devam ediyoruz. 4 motorlu Airbus A380 ve Boeing 747-8 uçakları yüksek işletme maliyetleri nedeniyle gündemimizde yok. Geniş gövde filomuzda çift motorlu uçaklara bakıyoruz. Ayrıca önümüzdeki yıl dar gövde uçaklara ihtiyacımız olacak. Biz de bunun için çalışıyoruz.

Uçuş ağımızı genişleteceğiz
ABD’de Seattle’dan sonra Detroit, Denver ve Orlando’ya hat açmak için çalışıyoruz. Asya’da da uçmak istediğimiz yeni rotalar var. Ancak mevcut frekansları artıramayız. Ayrıca uçtuğumuz rotalardaki uçuş sayısını da artırmak istiyoruz. Örneğin Panama ve Karakas’ı artırmayı düşünüyoruz. Ama uçak yok. Filomuza yeni uçaklar geldikçe bu yerlere seferlerimizi artıracağız.

AnadoluJet’i beş ayda temizledik
AnadoluJet, 50-60 uçak arasında faaliyet gösteriyor. AnadoluJet’e 30’a yakın Boeing 737 MAX ve Airbus A321neos kiraladık. Bunlar sıfır uçaklar. 6 ve 12 yıllık çeşitli dönemler için kiraladık. Boeing 737 MAX’lerin 189, Airbus A321neo’ların ise 240’a kadar yolcu kapasitesi var. AnadoluJet’in net olmayan politikaları vardı. Onları değiştirdik. Dış hat ve iç hatlarda hizmet vereceğiz. AnadoluJet, İstanbul Sabiha Gökçen ve Ankara Esenboğa’ya odaklanıyor. AnadoluJet operasyonlarına katkı sağlamak için Sabiha Gökçen Havalimanı’nın ikinci pistinin hızla devreye alınmasını bekliyoruz. Gerekli adımları attık. Sabiha Gökçen’den seferleri artıracağız. AnadoluJet’in yolcu rezervasyon sistemi farklılaştırılacak. Piyasada bilinen yerli bir marka (HİTİT) ile çalışabiliriz. AnadoluJet’e satış müdürlükleri açmayacağız. Biletler online ve mobil olarak satılacaktır. Firma olarak THY (TK) sisteminden ayıracağız. Satış ve pazarlama ayrı olacaktır.

Turkish Cargo incelemede
Kargonun bünyemize katılması bize fayda sağlayacaksa şirketleşeceğiz. Kargoda pilot kullanımı yolcudan fazladır. Kargo uçaklarımızda yüzde 1,4 daha fazla pilot kullanıyoruz. En büyük sorunumuz 2019 rakamlarını aştığımız için gelen talepleri karşılamak için ekstra sefer yapamıyor olmamız. Bu nedenle bazen pilotların uçuş saatleri yetmediği için uçuşları kesiyoruz.

Bölgesel uçağın sonuna geldik
Filo planlama konusunda uzun yıllardır üzerinde çalıştığımız bölgesel uçaklar var. 110 ila 145 yolcu kapasiteli bölgesel uçaklar var. Feederline dediğimiz ana hattı besleyen dar pazarlarda etkili olan uçaklar bunlar. Bu uçaklarla ilgili çalışmalarımızın sonuna geliyoruz. Burada da iki tip jet uçağı öngörüyoruz. Turborop veya bölgesel pervaneli uçakları hiçbir şekilde dikkate almıyoruz. Embraer’in E2 dediğimiz 195’leri ve Airbus’ın daha önce Bombadier tarafından geliştirilen ve şu anda Airbus çatısı altında bulunan C Serisi 300 modeli olarak bilinen A220-300’leri üzerinde çalışıyoruz. Teklifler alındı, görüşmeler yapıldı. Elbette bu iki uçak farklı tipte olduğu için burada pilotla ilgili bir soru işaretimiz var. Firmalarla görüşme halindeyiz. Aynı zamanda diğer uçaklardan farklı olduğu için teknik bakım ve komponentler üzerinde de çalışıyoruz. Operasyonel maliyetler konusunda araştırma yapıyoruz.

Tek tip bölgesel uçak olacak
Şu anda en küçük uçağımız Airbus A319. 119-130 koltuk kapasiteli uçaklardır. İniş kabiliyetleri de yüksektir. Zor karelere inebilirler. Ancak iç hatlarda bundan daha zor bir zorluk yok. 7 adet Airbus A319’umuz var. Biri kiralık. Bu uçaklar da yaşlanıyor. THY’nin bölgesel faaliyeti için küçük bir uçağa ihtiyacı var. Alternatifimiz Airbus A220-300 olabilir. Bölgesel uçak tedarikimiz tek tip olacak. İki tür karşılaştırılacaktır. Burada iki farklı üretici ile çalışamayız. Sayıları 30’u geçmeyecek. AnadoluJet bundan sonra MAX ve neo ile gidecek. Burada bölgesel uçaklar söz konusu değil.

Turkish Teknik ve SunExpress verimli şirketlerimizdir
Türk Teknik, en verimli iştiraklerimiz SunExpress ile. SunExpress ile ilgili bir kararımız yok. Ama Turkish Teknik en büyük kâra sahip yan kuruluşumuz. Ama istediğimiz seviyede değil. Lufthansa Teknik gibi yapmak için çalışıyoruz. Stratejik ortak olarak kimlerle çalışabileceğimize bakıyoruz. Yurtdışından olabilir mi diye araştırıyoruz. Ayrıca Türk Teknik’in uçakları kargoya çevirme kabiliyeti kazanmasını istiyoruz. Böylece THY’nin 8-10 777 uçağını kargoya çevirebileceğiz. 777’lerin modifikasyonu çok kapsamlı bir programdır. Dünyada 1-2 firma bunu yapıyor. Boeing bunu zaten yapmıyor. Ama böyle bir yeteneğe ihtiyacımız var, çünkü Boeing 2027’den sonra sıfırdan kargo uçağı üretmeyi bırakacak. Ayrıca Airbus 330 gibi kargoya dönüşecek başka yolcu uçaklarımız da var. Yolcu uçaklarını kargoya dönüştürebilmek bizim için önemli bir gelir kalemi olacak.

İştirakler birleşerek güçlendirilecek
Gelir gelmez 3 ayrı iştirakimiz olan koltuk, mutfak (mutfak) ve uçak içi eğlence sistemleri şirketimizi birleştiriyoruz. Uçak alan havayolları ve kiralayanlar artık tek paket olarak gidecek. Daha güçlü pazarlama fırsatları ortaya çıkacaktır. Türk Opet ve İGA ortaklığında iki akaryakıt şirketimiz var. Her iki şirketi de büyütmeyi düşünüyoruz. Her iki şirkette de varız ama bu iki şirketle ilgilenen başkaları da var. Bizim de projelerimiz var. Ayrıca vergi ve gayrimenkulle ilgili şirketleri de inceleyeceğiz. Pilot yetiştirdiğimiz THY Uçuş Eğitim ve Havalimanı İşletmeciliği A.Ş. (TAFA) adında bir akademi var. İhtiyacımız olan pilotları yetiştiriyoruz. Burada da kapasite artırma planları yapıyoruz. Yılda 300 pilot yetiştirebileceğimiz seviyeye ulaşmak istiyoruz. Toplam 21 iştirakimizi 14-15’e indirerek daha da güçlendireceğiz.

Yurtdışı ofislere atama sistemi değişecek
THY’de 160 satış ve pazarlama ofisimiz var. Yöneticiler burada bulunur. Daha önce bu görevler için dünyayı 3 bölgeye ayırmıştık. Kuzey Amerika, Batı Avrupa ve Asya’daki başlıca ülkeler; Japonya ve Kore gibi. Premium dediğimiz ülkeler bunlar; gelir, satın alma gücü ve yaşam standartları açısından… Doğu Avrupa, Balkanlar, Rusya, Türki Cumhuriyetler, Orta Doğu. Kuzey Afrika ülkeleri de var. Zorluk derecesi yüksek, çalışma ve pazarlama koşulları zor olan ülkeler de var. Afrika ve Asya’daki az gelişmiş ülkeler gibi…

Türk Hava Yolları her zaman kâr ettiyse ve büyüdüyse, bu pazarlama ve satış başarısı sayesinde olmuştur. Buradaki arkadaşlarımız gelire önemli katkı sağlayan çalışanlarımız. Ama biraz daha farklı bir sistemle daha fazla verim elde edip edemeyeceğimize bakıyoruz. Bu nedenle pazarlama satış organizasyonunda motivasyonu artıracak performans odaklı çalışmalar yapmak istiyoruz. Performansı yüksek olanları ödüllendirecek, sürgün yerleri gibi zor alanları algıdan çıkaracak modeller getireceğiz. Kalışlarını 3-4 yıl ile sınırlayacağız. Amerika’da 5-6 yıl Avrupa’da kalırken, bu zor bölgelerde 3-4 yıl kalabiliyorlar. Şirkete katkı sağlayacakları ve başka bölgelere taşınacakları bir model üzerinde çalışıyoruz. Bu yöntem daha önce şirketin işlemlerinde olan ancak son yıllarda uygulanmayan bir modeldir. Yeniden modernize ederek hayata geçireceğiz.

THY’de hostes kıyafetleri değişmiyor
Bir üslup değişikliği düşünmüyoruz. Ancak kullanım şartları ve kumaş konusunda iyileştirmeler yapacağız. Yönetim Kurulu Başkanı olarak bedene oturan bir kıyafet giymiyorum ama üniformalar THY’nin tüm pilotları ve kabin ekibi için herkesin ölçüleri alınarak kişiye özel dikiliyor. Vakko’dan gelen yöneticilere; “Bugüne kadar kendi ölçülerimi ve özel elbiselerimi yaptırmadım. Hep hazır alıp giydirdim” dedim. Personelimizin kabin ve kokpitte giydiği kıyafetlerin rahat, temiz ve şık olması sağlanıyor. Sadece %5 kullanımda sorun var. Onu da düzeltiyoruz.

THY kadın yöneticilerle çalışacak

THY Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Bolat göreve geldiğinde ilk temas noktalarından biri kadın yönetici sayısının yüzde 25’e çıkarılması oldu. Seattle’da da bu konuya vurgu yaptı. Ama aynı zamanda Doha’daki IATA Genel Müdürü ile imza atarak bir taahhütte bulundu. THY’nin halihazırda 4 kadın başkanı ve bir yönetim kurulu üyesi bulunuyor. Yöneticiler var ama pozitif ayrımcılığın sayıyı artırması planlanıyor. Ahmet Bolat, bu amaca ulaşmak için IATA’nın sektörde cinsiyet dengesi kurmayı hedefleyen “25by2025” kampanyasına katıldı. Sektörde yüzde 25 kadın istihdamı sadece THY’nin değil IATA’nın da gündeminde. Bolat’ın kadınlarla ilgili açıklamasını bu bağlamda yaptığını düşünüyorum.

THY’de kadın genel müdür yardımcısı yok!

Ahmet Bolat, IATA’nın THY’nin gökyüzündeki yükselişine destek veren kadın çalışanların rolünü güçlendirmek için başlattığı “25by2025” girişimine katıldığı ve ekibiyle fotoğraf çektirdiği kadrajda sadece iki kadın vardı. Ancak genel müdür yardımcısı pozisyonunda kimse yoktu. Durumu hatırlatarak, THY kadrosunun yakında kadın yöneticilerle zenginleşeceğini söyledi. Yakın zamanda THY’ye bir kadın genel müdür yardımcısının atanabileceğini de belirtelim. Ama 2002’den önce de THY yönetiminde çok yetkin ve etkili kadın genel müdür yardımcıları olduğunu hatırlatayım.

IATA Genel Direktörü Willie Walsh da, IATA’nın “25by2025” girişimi ile tüm havayolları arasında kadın oranını 2025 yılına kadar yüzde 25’e çıkarmak için çaba sarf ediyor. Havayolları da yoğun bir şekilde dahil oluyor.

Leave a Reply

Your email address will not be published.