TÜİK’ten gecikmiş açıklama ve birkaç soru…

✔ Bu fiyatları yanlış yorumlayan, TÜFE’deki ürün sepeti açıklamasını yapmaktan sorumlu olan bizlermişiz anlaşılan! O halde TÜİK’e “Bu yanlış yorumlamaları düzeltmek için herhangi bir adım attınız mı?” diye sormalıdır.

✔ 7 Haziran’da akaryakıt TÜFE’sinin nasıl düşük fiyatlandığını sordum. TÜİK’ten cevap gelmeyince kendi soruma cevap aradım ve 15 Haziran’da bulduğum cevabı yazdım ve TÜİK 22 Haziran’da yaptığı açıklamayla bu konuya açıklık getirdi. Biraz geç oldu ama olsun!

Son günlerde kamu “örnek” açıklamalar geliyor. Herhangi bir konuyu açıklamaya çalışırken durumu daha da zorlaştırır veya “Yanlış anlaşıldı, saklanmayı uygun bulduk” tip açıklamaları…

BDDK’nın dövizli şirketlere kredi açmama kararı ve bu kararın temel nedeni olarak ortaya koyduğu teze ilişkin açıklaması açıktır.

Daha önce de TÜİK’ten böyle örnek bir açıklama gelmişti. Yeni olmayan bu açıklama 22 Haziran’da yapıldı. Biliyorsunuz yıllardır açıklanan madde sepeti artık gizli tutulacaktı, bunun nedeni açıklanan açıklama.

Bakın TÜİK bu konuda ne diyor:

“Mayıs 2022 TÜFE sonuçlarının açıklanmasından itibaren aylık bazda yayınlanan ortalama madde fiyatları tablosunun kamuoyunda yanlış anlaşılmalara ve yanıltıcı değerlendirmelere yol açması nedeniyle güncellenmemesine karar verilmiştir.(…) Fiyat derleme süreci ‘madde türü’ Dünya genelinde ortalama fiyatların tamamını yayınlayan hemen hemen hiçbir ülke olmamasına rağmen, ‘Önemli olmak’ Aynı düzeyde yayınlanması söz konusu tablonun kamuoyu tarafından yanlış anlaşılmasının temel nedenidir.”

Bakın, tüm suç bizde, kullanıcılarda! Eşya sepetini yanlış anlamasaydık TÜİK açıklama yapmaya devam ederdi!

Bu mantıkla gidersek yeni formatta yayınlanan index datasını yanlış yorumladığımızda o data da yok oldu!

Yanlış yorumlandığı için verileri gizlemek ne güzel değil mi…

Diyelim ki yanlış yorumlandı, bu verileri doğru yorumlamak için bir adım attınız mı ve çaba sarf ettiniz mi?

YÖNTEMİ YAKITTA ZATEN ÖĞRENDİK

TÜİK’in açıklamasında akaryakıt fiyatları konusunda yazdığım yazılara da cevap veriliyor. Ama bu biraz(!) geç bir cevap.

7 Haziran tarihli yazımda TÜİK’in Mayıs ayı fiyat endeksinde dikkate aldığı akaryakıt fiyatlarının piyasadaki ortalama fiyatın altında olduğuna dikkat çektim ve bu fiyatların nereden alındığını sordum. Nitekim akaryakıt fiyatları düşük olsaydı enflasyon da düşük olurdu.

TÜİK’ten ses yoktu. Kendi soruma cevap aramaya başladım. ben de buldum…

Bu cevabı 15 Haziran’da yazdım. TÜİK, akaryakıt fiyatlarını gün ağırlıklı aritmetik ortalamaya göre değil, satış hacmine göre ağırlıklandırarak değerlendiriyordu. Bunun çok doğru bir uygulama olduğunu da aynı yazıda belirtmiştim.

O zaman TÜİK ne yaptı; 22 Haziran’da yaptığı açıklamada, 15 Haziran’da detaylı olarak yazdığım ağırlıklandırma yönteminin kullanıldığını duyurmuştu.

İki hafta ne bekledin?

Enflasyon hesabı konusunda kafalar karıştı.

Mayıs ayı oranı tahminlerin çok altında açıklandı.

Bu yetmezmiş gibi, düşük oranın açıklandığı bir ayda, ürün sepeti açıklaması da terk edildi.

Bunların hemen ardından 7 Haziran’da önemli bir tespiti gündeme getirdim ve TÜİK’ten de yanıt gelmedi…

Dediğim gibi ben kendi soruma cevap arıyordum ve bulduğum cevabı 15 Haziran’da yazdım.

TÜİK yine bir hafta sessiz kaldı.

Daha sonra 22 Haziran tarihli açıklamada, ne olduğu hakkında daha önce yazmış olduğum bu detayla ilgili bir anlamda bana cevap verildi:

“Bazı medya organlarında reel ekonomik talebi görmezden gelmek, sadece ‘günlük ortalama fiyatlar’ Basit ortalama yöntemi ile elde edilen yüzey fiyatları ve ilgili ürünler için Kurumumuz tarafından günlük tüketim miktarı hesaplamalara dahil edilmektedir. ‘ağırlıklı ortalama fiyatlar’ Fark, kullanılan metodolojilerdeki farklılıktan kaynaklanmaktadır.”

Yani 15 Haziran’da yazdığım detay netleşti!

haziran akaryakıt fiyatları

Bu arada, Haziran ayı ortalama fiyatı ile miktar ağırlıklı fiyat arasındaki fark netleşti.

Buna göre, Mayıs ayına göre ortalama fiyat ve artış benzinde 27,08 lira ve yüzde 26,23, motorinde 28,17 lira ve yüzde 27,56 oldu.

Miktar ağırlıklı ve TÜFE’de kullanılacak fiyat ve artış oranı benzin için 26,93 lira ve yüzde 25,53, motorin için yüzde 27,84 ve yüzde 26,05 olarak gerçekleşti.

Görüldüğü gibi fiyat ve miktar ağırlıklı artış oranı daha düşüktür. Ancak bu doğru bir uygulamadır.

ARABA NE OLUR ARACA!

Bu sütunda 15 Haziran’da otomobilin akaryakıt gibi satış adedine göre ağırlıklandırılarak dikkate alınması gerektiğini yazmıştım. O günkü yazımın ilgili kısmını özetlemek istiyorum.

TÜFE’de ağırlığı en yüksek olan kalem ise yüzde 5,47 ile benzinli otomobil oldu. Dizel otomobil de yüzde 1.80 ağırlığa sahip. Yani otomobilin toplam ağırlığı yüzde 7.27. Yakıttaki miktara göre yapılan ağırlıklandırma da otomobildeki satış sayısına göre yapılmalıdır. Bunu TÜİK yapıyor mu bilmiyorum. Ama kesinlikle yapılmalı. Neden yapılmalı, bir örnek vereyim…

Örneğin herhangi bir arabanın Mayıs ayı fiyatı 490 bin lira. Hazirana geldik o arabadan toplam on tane satıldı. Bu satışlardan biri fiyat 500 bin lira iken, dokuzu ise fiyat 550 bin liraya yükseldiğinde yapıldı. Satış adedine göre ağırlıklandırma yapılmaz ise (şimdiki durumda yapılmadığını biliyorum) bu arabanın haziran ayı ortalama fiyatı 525 bin, mayıs ayındaki 490 bine göre artış yüzde 7. Ancak satış sayısı ile ağırlıklandırma yapılırsa bakın durum nasıl değişiyor…

-Bir araba 500 bin liraya satılıyor, toplam tutar 500 bin lira.

-Dokuz araba 550 bin liraya satılıyor, toplam tutar 4 milyon 950 bin lira.

-Yani on arabanın toplamı 5 milyon 450 bin lira, yani her araba 545 bin liraya satılıyor.

Buna göre, Mayıs ayında 490 bin lira olan fiyata göre artış yüzde 11 oldu.

Otomobilin endeksteki ağırlığı nedeniyle TÜFE üzerinde büyük etkisi var. Bu nedenle, yüksek artış oranı genel durumu çok etkilemektedir.

HAZİRAN ENFLASYONUNDA ALT LİMİT: YÜZDE 3,12

Alt limiti aylık enflasyon gerçekleşmesine göre ciddi fiyat değişimi olduğu için yazıyorum. Bu zaman “Bugünün özeti” söylememe gerek yok “alt sınır” Söylemek yeterli, çünkü ay bitti. Bu hesaplamada fiyatını izleme fırsatı bulduğum ana kalemleri dikkate alıyorum.

Haziran ayı otomobil, elektrik, doğalgaz, motorin, benzin, LPG, çay ve uçak bileti fiyatlarına yansıyan artış yüzde 3,12 seviyesinde.

Üstelik genel olarak araçta yüzde 15-20’lik bir artış olmasına rağmen ben oranı yüzde 15 seviyesinde aldım…

Haziran ayı tahminim yüzde 3,12 sanmayın. Bu oran listelediğim mal ve hizmetlerden kaynaklanan artıştır.

Diğer mal ve hizmetlerde kesinlikle bir artış olmuştur ve toplam artış kesinlikle daha fazla olacaktır.

Ben yüzde 3.12, “Bu oranın altına inilemez” Demek istediğim.

Bu yüzden bir alt sınır çiziyorum.

Leave a Reply

Your email address will not be published.